Nederlands leraar

Je kan een oorlogsboek het hele jaar lezen, maar vaker wordt rond de tijd van de dodenherdenking en bevrijdingsdag een goed boek over de oorlog gelezen.

Erg goeie oorlogsboeken vond ik bijvoorbeeld vrijwel alle boeken van Armando. Vooral ‘In Berlijn’ en ‘De straat en het struikgewas’ zijn onvergetelijk en geven een duidelijk beeld van de gemoedstoestand van mensen in de oorlog.

‘De Aanslag’ van Harry Mulisch is een klassieker en de verfilming van Fons Rademakers werd een succes. Een minder bekend boek van Mulisch was ‘De toekomst van gisteren’, waarin hij Albert Speer interviewt, een zeer intelligente man, die hem Hitlers plannen ontvouwde voor na de oorlog.
Als Hitler de oorlog gewonnen zou hebben, dan ….vermeld de achterflap van het boek, waarop we een foto zien uit 1971 van een jonge Mulisch met Albert Speer.
‘Tijdens de oorlog maakte hij, de aanvankelijke architect van het derde Rijk, naam als minister van bewapening, beheerste het produktieapparaat van vrijwel heel Europa, was daarmee verantwoordelijk voor miljoenen dwangarbeiders uit talloze bezette landen, en op zeker ogenblik was hij in de hiërarchie de tweede man na Hitler. Ofschoon hij ten slotte plannen maakte om zijn Führer naar de andere wereld te helpen, kwam zijn vlijt hem in het proces Neurenberg toch te staan op twintig jaar gevangenisstraf’. Aldus begint Mulisch op bladzijde 174 van het boek. Daarna begint het interview met Speer, een man die al met zijn biografie ‘Erinnerungen’, geschreven in de Spandau gevangenins, grote indruk had gemaakt.

Als derde Nederlands schrijver mag Willem Frederik Hermans niet ontbreken; ‘Herinneringen aan een Engelbewaarder’, maar vooral ‘De donkere kamer van Damokles’ zijn indrukwekkende boeken van Nederlanders in oorlogstijd.

Deze week las ik ‘Eindstation Auschwitz’, een indrukwekkend ooggetuigeverslag van Eddy de Wind. Adembenemend, lees dat boek.