Nederlands leraar

Frank Nellen heeft een goed boek geschreven. De onzichtbaren verteld over de teloorgang van het communisme in de Oekraïne. Heel herkenbaar voor mij, aangezien ik na de val van de muur een aantal jaren in de voormalige DDR heb vertoeft. Om precies te zijn in Dessau, Sachsen Anhalt.
De grote desillusie, de enorme mislukking van het catastrofale experiment van het socialisme dat vele miljoenen slachtoffers heeft gekost wordt hier langzaam zichtbaar gemaakt aan de hand van een paar gewone mensen, waar je anders nooit iets van hoort: ‘de onzichtbaren’.
De beschrijvingen van het dorpje waar nooit iets gebeurt, waar verveling en verval hoogtij vieren raakten bij mij een gevoelige snaar. Dan komt er een nieuwe jongen op school, Pavel, met de mooie verhalen en zijn mooie pak aan die het allemaal wel weet en de andere jongens die hem eerst verafschuwen maar later bewonderen. Natuurlijk heeft die een glansrijke carrière voor de boeg in het reel bestaand socialisme uit die tijd, we hebben het over de jaren ’70-80 van vorige eeuw.

Prachtig is de beschrijving van de burolampenfabriek, waar de hoofdpersoon werkt en als er bezoek komt van een commissaris van de communistische partij. Wekenlang wordt alles opgeknapt om het nog iets te laten blijken. De commissaris houdt zijn speech en eert met mooie woorden de directeur, die er de kantjes vanaf loopt en vrijwel nooit op zijn werk is. Igor, degene die altijd het meeste en zwaarste werk verricht, krijgt een speldje ‘held van het socialisme’. Zodra de commissaris weg is zetten de mannen het op een zuipen voor de rest van de dag en gaan ze straalbezopen naar huis.

Het is dezelfde Pavel die al in een vroeg stadium het bedrog en de corruptie van het socialisme aan de kaak stelt en in de bibliotheek van Kiev voor een massa studenten de beeltenis van Lenin van het balkon gooit.
Woedend is hij, die zo gelooft had in het goede van het socialisme voor de gewone man, nu blijkt dat juist die gewone man altijd de klos was tijdens de socialistische overheersing.

Het eindigt met de catastrofe van Tjernobyl, waar hij en de goedige Igor, zijn hardwerkende vriend die zich net als hij vrijwillig bij het leger gemeld heeft, nu de dieren rondom de kerncentrale moeten afschieten, geholpen door wodka, zogenaamd om de infectie te voorkomen. Halfbezopen lopen ze rond in het apocalyptische landschap.

Pavel heeft al zijn documenten en geschriften verzameld om het oude legerterrein waar hij uitzendingen doet via een radiozender en de oude verhalen verteld die hem opgestuurd zijn door vele gewone mensen. De verhalen die verteld moeten worden.