Nederlands leraar

Dreumel is een dorp in het Land van Maas en Waal, gemeente West Maas en Waal, in de Nederlandse provincie Gelderland. Het ligt aan de rivier de Waal tussen de dorpen Wamel en Heerewaarden.

Ik was er gisteren even, bij mijn tante die 88 jaar werd. Het was prachtig weer buiten, toch zat ze binnen met de gordijnen dicht. De inrichting was nog niets veranderd, volgens mij de laatste dertig jaar hetzelfde gebleven. Alleen stond er een flatscreen tv aan, mijn tante zat te kijken naar foto’s van het kantklossen, die waren gemaakt tijdens een modeshow van kantklossen in de kerk van Deventer eerder dit jaar. Het is haar lust en haar leven, het kantklossen. Ik kan er het geduld niet voor opbrengen, maar petje af voor wie dat kan.  Ik maakte een foto van een onderdeel van de kantklos-collectie van mijn tante, iets wat leek op het hoofddeksel van een Egyptische farao.

Ze kan ook mooi vertellen, mijn tante. Ondanks haar 88 jaren is ze nog kwiek en goed bij de tijd. Haar gehoor laat iets te wensen over, maar dat is normaal op die leeftijd. Mooi vond ik hoe ze beschreef hoe mijn vader, zijn leven als boer door wilde brengen. Mijn vader ging naar de Ambachtsschool en wilde aannemer worden. Dat is hem ook gelukt, met hard werken en zuinig leven. S’avonds naar de ambachtsschool in Tiel, overdag helpen op de boerderij. Kan de jeugd van tegenwoordig nog iets van leren. Haar zoons wonen nog steeds thuis en zijn allebei wat je noemt ‘goed terechtgekomen’, ze hebben een goede baan en verdienen goed. Al het geld wordt geinvesteerd in de bouw van een nieuw huis aan de overkant van het oude huis.

Kloskant wordt gemaakt met behulp van kantklosjes. Deze klosjes worden altijd in paren gebruikt, die over het gehele werk bij elkaar blijven behoren. Op deze klosjes worden draden gewikkeld. Een ervaren kantklosster kan werken met honderden klosjes tegelijk, die zeer snel om elkaar heen geslagen worden. Na het maken van een aantal slagen wordt een speld in het patroon gestoken, wat het vlechtwerk op zijn plaats houdt. Als een klosje leeg raakt, wordt er opnieuw draad omheen gewonden, dat aan het uiteinde van de oude draad wordt vastgeknoopt. Het knoopje wordt met een fijne schaar zo kort mogelijk afgeknipt.

In Noordwest-Europa wordt het patroon bevestigd op een groot plat kussen. Iedere streek en iedere kantsoort heeft zijn eigen type van klosjes, kussens en patronen. Rolkussens worden gebruikt als er lange stroken kant gemaakt moeten worden, blokkussens voor grote patronen. Ook de klosjes verschillen per streek en per kantsoort. In België en Nederland zijn ze meestal van beukenhout en hebben ze een bolletje aan het einde voor het gewicht en zijn ze ongeveer 10 cm lang. In Portugal zijn ze dubbel zo groot en veel zwaarder, omdat daar met dikke garens op rolkussens wordt gewerkt. In Engeland zijn ze recht en flinterdun en hebben ze soms kraaltjes voor het gewicht. Daar werkt men met flinterdun garen, onder andere Honitonkant.

Iedere stad en iedere streek had vroeger zijn eigen patronen en zijn eigen manier van werken. Men herkent daardoor aan de kant vaak de streek waar hij is gemaakt. Het is dus verkeerd om te denken dat Beverse kant enkel in Beveren werd geklost. De kantsoort is genoemd naar de techniek of het patroon. Een typisch kenmerk is het patroon van de tule.

Het klossen van kant is een zeer bewerkelijke techniek, die al eeuwen bestaat. Kant is zeer kostbaar, en was daarom in het verleden alleen bereikbaar voor de zeer rijken. De kostbaarste kant is van de dunste draden gemaakt. Om kant in kragen te verwerken moet het worden verstevigd met stijfsel.

Kantklossen wordt met zorg levend gehouden. Het is echter een hobby geworden en niet meer iets om de kost mee te verdienen. Het uurloon zou het werk onbetaalbaar maken. De werkomstandigheden van de kantklossters waren in het verleden bedroevend. Zij werkten veelal in vochtige kelders. De reden hiervan was dat fijne linnen draden, als zij te droog worden, erg snel breken.

Het is mogelijk om kantklossen te leren uit boeken, maar er worden ook nog steeds cursussen gegeven.

Dreumel ligt in het Land van Maas en Waal, waar je goed kunt kerseneten!